Hedefe Yönelik Kanser Tanı ve Tedavisinde Aptamerlerin Rolü

Online Makale

Online Hizmetlere Toplu Bakış Online Kayıt ve Konaklama Online Bilimsel Program Dernekler İçin... Referanslarımız Telefon ve e-posta Desteği Bildiri özeti nedir? Bildiri özeti nasıl hazırlanır? Bildiri özeti örnekleri Kabul mektubu örnekleri

Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi

Hedefe Yönelik Kanser Tanı ve Tedavisinde Aptamerlerin Rolü [Turk Hij Den Biyol Derg]

Turk Hij Den Biyol Derg. Yayına Kabul Edilen Yazılar: THDBD-23245

Hedefe Yönelik Kanser Tanı ve Tedavisinde Aptamerlerin Rolü

Elifnaz Bora, Demet Cansaran Duman
Ankara Üniversitesi, Biyoteknoloji Enstitüsü, Gümüşdere Kampüs, 06135, Keçiören, Ankara, Türkiye

Kanser küresel çapta önde gelen ölüm nedenlerinden biri olup, mevcut tanı ve tedavi yaklaşımlarının sınırlı etkinliği ve ciddi yan etkileri nedeniyle daha güvenli ve kişiselleştirilmiş stratejilere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma, özgül hedef tanıma yetenekleri sayesinde aptamerlerin kanser tanı ve tedavisindeki rolünü incelemektedir. Aptamerler, SELEX (Systematic Evolution of Ligands by Exponential Enrichment) yöntemi ile seçilen, yüksek afinite ve özgüllüğe sahip, tek iplikli DNA veya RNA molekülleridir. Kimyasal olarak sentezlenebilmeleri ve üç boyutlu yapılarının kolayca modifiye edilebilmesi, bu moleküllerin tasarım esnekliğini daha da artırmaktadır. Antikorlara kıyasla düşük immünojenisite, kolay sentez ve yüksek stabilite gibi avantajlar da sunan aptamerler, tanı ve tedavide çok yönlü potansiyel taşırlar. Tanıya dayalı uygulamalarda, aptamerler yüksek hassasiyetli aptasensörler ve sıvı biyopsi sistemlerinin geliştirilmesine olanak tanır. Bu sayede, kan ve diğer biyolojik sıvılarda düşük konsantrasyonlarda bulunan kanser biyobelirteçlerinin erken ve güvenilir tespiti mümkün olmaktadır. Tedavide ise aptamerler, bağımsız terapötikler, aptamer-ilaç konjugatları (ApDC'ler) ve immünoterapötik ajanlar olarak değerlendirilmektedirler. Aptamerler, hedefli ilaç taşıma sistemlerinin etkinliğini artırarak kemoterapi, gen terapisi ve immünoterapi ajanlarının tümöre spesifik olarak iletilmesini sağlamaktadır. Aptamerlerin klinik başarıya ulaşması, farmakokinetik stabilite ve dolaşım süresi gibi zorlukların aşılmasına bağlıdır. Kimyasal modifikasyonlar, yapay zekâ entegrasyonu ve nanoteknoloji tabanlı taşıyıcı sistemlerle bu sınırlılıklar giderilmeye çalışılmaktadır. Devam eden preklinik ve klinik çalışmalar, aptamer temelli yaklaşımların uzun dönem etkinlik ve güvenlilik profillerini daha iyi ortaya koyacaktır. Gelecekte aptamerlerin, erken evre kanser belirteçlerinin tespiti ve kişiselleştirilmiş tıp uygulamaları için temel bileşenlerden biri olması öngörülmektedir. Aptamerler, klasik onkolojik yaklaşımları dönüştürerek kanser hastalığının seyrini ve mevcut tedavilerin yan etkilerini iyileştirme potansiyeline sahip yeni nesil bir biyoteknolojik araçtır..

Anahtar Kelimeler: Aptamer, SELEX, hedefe yönelik tedavi, tanı, kanser.

The Role of Aptamers in Targeted Cancer Diagnosis and Treatment

Elifnaz Bora, Demet Cansaran Duman
Ankara University, Biotechnology Institute, Gümüşdere Campus, 06135, Keçiören, Ankara, Türkiye

Cancer is one of the leading causes of death worldwide, and the limited efficacy and severe adverse effects of current diagnostic and therapeutic approaches underscore the need for safer and more personalized strategies. This study examines the role of aptamers in cancer diagnosis and therapy. Aptamers are single-stranded DNA or RNA molecules selected by the SELEX (Systematic Evolution of Ligands by Exponential Enrichment) method and are characterized by high affinity and specificity toward their targets. Their chemical synthesis and the ease of modifying their three-dimensional structures provide substantial design flexibility. Compared with antibodies, aptamers offer advantages such as low immunogenicity, facile production, and high stability, thereby exhibiting versatile potential in both diagnostic and therapeutic applications. In diagnostic applications, aptamers enable the development of highly sensitive aptasensors and liquid biopsy platforms, allowing early and reliable detection of cancer biomarkers present at low concentrations in blood and other biological fluids. In the therapeutic context, they are explored as stand-alone therapeutics, as components of aptamer-drug conjugates (ApDCs), and as immunotherapeutic agents. By enhancing the performance of targeted drug delivery systems, aptamers facilitate the tumor-specific delivery of chemotherapeutic agents, gene therapy cargos, and immunotherapeutic molecules while sparing healthy tissues. The clinical success of aptamer-based approaches depends on overcoming challenges related to pharmacokinetic stability and circulation time. Chemical modifications, integration of artificial intelligence-assisted design, and nanotechnology-based carrier systems are being employed to address these limitations. Aptamers are expected to become key components in the detection of early-stage cancer biomarkers and in personalized medicine, representing next-generation biotechnological tools with the potential to reshape classical oncological strategies and improve both disease course and treatment-related side effects.

Keywords: Aptamer, SELEX, targeted therapy, diagnosis, treatment, cancer.

Sorumlu Yazar: Demet Cansaran Duman, Türkiye

ARAÇLAR